درمان اختلالات مفصل فک (TME / TMD)
اختلالات مفصل فک، ناهنجاریهای عملکردی هستند که مفصل گیجگاهیفکی (TME) ــ واقع بین فک پایین و جمجمه ــ و عضلات کنترلکننده این مفصل را تحت تأثیر قرار میدهند. مفصل فک ساختاری بسیار پیچیده است که نقش حیاتی در انجام سالمِ عملکردهای روزمره مانند صحبت کردن، جویدن، بلعیدن و خمیازه کشیدن دارد.عضلات فک و مفصل فک بهصورت هماهنگ و همزمان کار میکنند. کوچکترین عدم تعادل در این سیستم میتواند به محدودیت حرکات فک، درد، ایجاد صدا و ناراحتیهایی که به ناحیه صورت و گردن منتشر میشوند منجر شود.چرا مفصل فک تا این حد حساس است؟
مفصل فک بهطور مستقیم با استخوان، عضله، بافتهای پیوندی (رباطها)، ساختار دیسک و نحوه بسته شدن دندانها مرتبط است. به همین دلیل، تنها ناحیه فک نیست که تحت تأثیر قرار میگیرد؛ بلکه موارد زیر نیز میتوانند درگیر شوند:- عضلات سر و گردن
- دندانها
- گونه، لبها و غدد بزاقی
- گوش، بینی و اطراف چشم
علتهای اختلالات مفصل فک
مشکلات مفصل فک معمولاً به یک علت واحد محدود نمیشوند. شایعترین عوامل عبارتاند از:- فشردن دندانها و دندانقروچه (بروکسیسم)
- عادتهایی مانند گاز گرفتن لب، ناخنجویدن و جویدن آدامس
- جویدن یکطرفه
- اختلالات وضعیت بدنی (پوسچر نامناسب)
- خستگی بیش از حد عضلات فک
- درمانهای طولانیمدت دندانپزشکی
- ضربه، تصادف و آسیبها
- باز ماندن طولانیمدت دهان در حین بیهوشی عمومی
- ناهماهنگی در تماس دندانها و شلوغی/نامرتبی دندانی
- برخی بیماریهای سیستمیک و مشکلات روانشناختی
علائم اختلالات مفصل فک
مشکلات مفصل فک میتواند با علائم بسیار متنوعی خود را نشان دهد:- درد یا احساس خستگی در فک و گونهها
- دردهایی که به گوش، گردن، دندانها، چشم و بینی انتشار مییابد
- وزوز گوش، سرگیجه، بیحالی
- شنیده شدن صدا از فک هنگام باز کردن دهان (کلیک، تقتق، ساییدگی)
- محدودیت در باز کردن دهان یا باز شدن دهان بهصورت انحرافی/کج
- درد هنگام خمیازه کشیدن و غذا خوردن
- مشکل در گاز گرفتن یا جدا کردن لقمه
- احساس تغییر در نحوه بسته شدن دندانها
- سایش، حساسیت، شکستگی یا لق شدن دندانها
معاینه مفصل فک و روند تشخیص
معاینه مفصل فک بهطور متوسط ۳۰ تا ۳۵ دقیقه زمان میبرد و نیازمند ارزیابی دقیق است. پزشک:- شرح حال پزشکی بیمار را میشنود
- مدت و شدت علائم را ارزیابی میکند
- عضلات و نواحی مفصل را با پالپیشن (لمس) بررسی میکند
- دامنه حرکات فک را اندازهگیری میکند
- مفصل را با گوشی پزشکی (استتوسکوپ) گوش میدهد
- رادیوگرافی پانورامیک
- توموگرافی دندانی (CT دندان)
- تصویربرداری رزونانس مغناطیسی (MRI)
رویکرد درمانی در اختلالات مفصل فک
هدف اصلی درمان عبارت است از:- کاهش فشار داخل مفصل فک
- ایجاد تعادل بین عضلات و مفصل
- کنترل درد
- بازگرداندن عملکرد طبیعی فک
- درمان مشکلات زمینهای دندانی
- استفاده از پلاک دندانی (اسپلینت)
- درمان دارویی با شلکنندههای عضلانی و مسکنها
- تمرینات فک و آموزش بیمار
- در اختلالات دیسک: آرتروسنتز (تزریق داخل مفصل)
- استفاده از اپلاینسهای ارتوپدی
مسئولیتهای بیمار در طول روند درمان
برای موفقیت درمان، بیمار نیز باید برخی اقدامات پیشگیرانه را رعایت کند:- توجه به بهداشت دهان و دندان
- حفظ موقعیت صحیح فک
- مصرف غذاهای نرم
- انجام منظم تمرینات فک مطابق توصیه پزشک
- پایبندی کامل به درمان دارویی
درمان مفصل فک در Boğaziçi Dental Clinic
اختلالات مفصل فک